بستنت: فدرال رزرو باید درباره نرخ بهره «ذهنی باز» داشته باشد؛ هوش مصنوعی میتواند تورم را مهار کند
وزیر خزانهداری آمریکا، اسکات بسنت، از سیاستگذاران فدرال رزرو خواسته است در تصمیمگیری درباره نرخ بهره، انعطاف بیشتری داشته باشند. استدلال او این است که افزایش بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی (AI) و مقرراتزدایی میتواند به مهار تورم کمک کند و به فدرال رزرو اجازه دهد در برابر رشد اقتصادی قوی، واکنش سختگیرانهتری نشان ندهد.
مقایسه با دهه ۱۹۹۰
بسنت شرایط فعلی را تا حدی با رونق اینترنت در دهه ۱۹۹۰ مقایسه کرده و گفته است که اقتصاد آمریکا اکنون نیز ممکن است از یک جهش قابلتوجه در بهرهوری برخوردار باشد.
او به سیاست پولی دوران ریاست آلن گرینسپن بر فدرال رزرو اشاره کرده و معتقد است بانک مرکزی در آن دوره اجازه داد اقتصاد در شرایط رشد قوی به فعالیت خود ادامه دهد، زیرا افزایش بهرهوری ناشی از فناوری به کاهش فشارهای تورمی کمک میکرد. بسنت میگوید فدرال رزرو امروز نیز باید احتمال وقوع چنین وضعیتی را در نظر بگیرد.
استدلال بسنت چیست؟
منطق او را میتوان اینطور خلاصه کرد:
سرمایهگذاری در AI و مقرراتزدایی → افزایش بهرهوری → افزایش ظرفیت تولید → کاهش هزینه تولید → فشار کمتر بر تورم
اگر این فرآیند واقعاً اتفاق بیفتد، رشد اقتصادی قوی لزوماً به معنای افزایش متناسب تورم نخواهد بود.
بنابراین، از دید بسنت، فدرال رزرو نباید صرفاً به دلیل رشد قوی اقتصاد یا برخی افزایشهای موقت قیمتها، سیاست پولی را بیش از حد محدودکننده کند.
اما یک نکته مهم وجود دارد
این دیدگاه در فدرال رزرو کاملاً قطعی یا پذیرفتهشده نیست.
برای مثال، آوستن گولزبی، رئیس فدرال رزرو شیکاگو، اخیراً هشدار داده که خودِ رونق سرمایهگذاری در هوش مصنوعی میتواند از طریق ساخت مراکز داده، افزایش تقاضا برای برق و تراشههای حافظه و رشد مخارج مرتبط با این صنعت، به افزایش تقاضای کل و در نتیجه فشار تورمی منجر شود.
بنابراین درباره AI دو اثر متفاوت باید از هم تفکیک شوند:
| اثر AI | پیامد احتمالی |
|---|---|
| افزایش بهرهوری و تولید | کاهش فشار تورمی |
| افزایش سرمایهگذاری و تقاضا | افزایش فشار تورمی |
| کاهش هزینه تولید در بلندمدت | کاهش تورم |
| رونق شدید ساخت مراکز داده و زیرساخت | افزایش تقاضا و احتمالاً تورم |
حتی جیمز بولارد در اظهاراتی درباره بهرهوری گفته است که هنوز شواهد کافی برای نتیجهگیری درباره ورود اقتصاد آمریکا به یک دوره پایدارِ رشد بسیار بالاتر بهرهوری وجود ندارد؛ در عین حال، فشار تقاضای ناشی از رونق AI را واقعی دانسته است.
وضعیت فعلی تورم و نرخ بهره
این بحث در شرایطی مطرح شده که طبق دادههای منتشرشده در ماه سپتامبر، تورم هسته مصرفکننده آمریکا در ماه اوت ۰.۳ درصد افزایش ماهانه و ۲.۴ درصد افزایش سالانه داشته است. چند روز پس از انتشار این دادهها، فدرال رزرو نرخ بهره سیاستی خود را افزایش داد؛ این نخستین افزایش نرخ از سال ۲۰۲۳ بود.
از طرف دیگر، قیمت بنزین و گازوئیل تحت تأثیر درگیری ایران و اختلالات بازار انرژی بالا ماندهاند و این موضوع میتواند مسیر تورم را پیچیدهتر کند.
برداشت مهم برای بازارها
حرف بسنت به معنای اعلام کاهش قریبالوقوع نرخ بهره توسط فدرال رزرو نیست. در واقع، او در حال مطرح کردن یک چارچوب برای نحوه نگاه فدرال رزرو به اقتصاد است:
اگر افزایش بهرهوری ناشی از AI واقعاً باعث افزایش ظرفیت تولید شود، ممکن است اقتصاد بتواند رشد بالایی داشته باشد بدون اینکه تورم به همان نسبت افزایش پیدا کند.
این موضوع برای بازارها اهمیت زیادی دارد، چون در چنین سناریویی ممکن است رشد اقتصادی قوی + تورم کنترلشده همزمان رخ دهد؛ وضعیتی که میتواند برداشت بازار از مسیر آینده نرخ بهره، بازده اوراق خزانه و ارزشگذاری سهام را تغییر دهد.
با این حال، در حال حاضر مسئله اصلی این است که آیا افزایش بهرهوری AI واقعاً به اندازهای بزرگ و پایدار خواهد بود که فشارهای تورمی ناشی از افزایش تقاضا و قیمت انرژی را خنثی کند یا خیر. شواهد موجود هنوز پاسخ قطعی به این سؤال نمیدهند.