براساس گزارش منابع مطلع، عراق و پاکستان با ایران توافقهایی جداگانه برای انتقال نفت و گاز مایع (LNG) از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز امضا کردهاند؛ اقدامی که نشاندهنده افزایش قدرت ایران بر جریان انرژی در این آبراه حیاتی است.
این توافقها در شرایطی انجام شده که درگیری میان ایران و اسرائیل-آمریکا باعث اختلال گسترده در صادرات انرژی منطقه شده است؛ منطقهای که معمولاً حدود ۲۰٪ نفت خام و LNG جهان را تأمین میکند.
در هفتههای اخیر، آمریکا اقدام به محاصره برخی بنادر ایران کرده و تنشها در منطقه افزایش یافته است. با این حال، ایران برخلاف ابتدا که تلاش داشت عبور از تنگه را متوقف کند، اکنون رویکرد خود را تغییر داده و به سمت مدیریت و کنترل عبور کشتیها حرکت کرده است.
طبق گفته منابع و تحلیلگران انرژی، ایران در عمل از سیاست «بستن کامل تنگه» به سیاست «کنترل دسترسی به آن» رسیده است؛ به این معنا که تنگه هرمز دیگر یک مسیر ترانزیتی آزاد نیست، بلکه به یک کریدور تحت کنترل سیاسی و نظامی تبدیل شده است.
در نتیجه این وضعیت:
• عراق که به صادرات نفت از این مسیر وابسته است، بیشترین آسیب را دیده است
• پاکستان که به واردات انرژی از خلیج فارس وابسته است، با افزایش هزینه سوخت روبهرو شده است
• هر دو کشور برای حفظ جریان انرژی خود مجبور به مذاکره با ایران شدهاند
یک تحلیلگر از مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد گفته است:
«ایران از بستن هرمز به کنترل دسترسی به آن تغییر مسیر داده است… تنگه هرمز دیگر یک مسیر ترانزیتی خنثی نیست، بلکه یک گذرگاه کنترلشده است.»
در مجموع، این تحولات نشان میدهد که ایران از موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز به عنوان یک ابزار فشار ژئوپلیتیکی و اقتصادی استفاده میکند و این موضوع میتواند تأثیر گستردهای بر بازار جهانی انرژی داشته باشد.
